متن کامل پایان نامه : گفتار دوم: پیشگیری از “پدیده ی قلدری و بزه دیدگی ناشی از آن” و نقش سازمان های مردم نهاد

پیشگیری از تهاجمات کودکان و نو جوانان و بزه دیدگی ناشی از آن به عنوان یک مشکل اجتماعی و بالینی مطرح شده است. در سال های اخیر، تأکیدات در خصوص برنامه های اساسی مدرسه، تا حدودی تغییر کرده است. این تغییر جهت ،برای فهم و پیشگیری از این معضل به وجود آمده است. [۱]در این گفتار روی کرد ما بیشتر به پیشگیری اجتماعی است و به طور خاص به انواع سه گانه ی پیشگیری در جهت مقابله با این پدیده در مدرسه اشاره خواهیم کرد. یکی از مدل های معروف پیش گیری همان طور که قبلا نیز بیان کردیم، پیشگیری نخستین، پیشگیری دومین و پیشگیری سومین[۲] است. این نوع تفکیک سه گانه بر حسب سطوح پیشگیری پزشکی می باشد. [۳] ما در این گفتار ضمن بیان راه کار های مناسب طبق پیش گیری اولین، دومین و سومین برای کاهش قلدری و بزه دیدگی ناشی از آن در سه بند، در بند چهارم نقش سازمان های مردم نهاد را در این زمینه بررسی می کنیم.

۱٫پیشگیری نخستین

[۴]پیشگیری نخستین، در پی کاهش تعداد موارد جدید قلدری است.

از جمله برنامه های پیشگیری اولیه در این راستا می توان به “پروژه مدارس مسالمت آمیز یا صلح آمیز”[۵] اشاره کرد. این برنامه در منطقه اسکاندیناوی به ویژه کشور نروژ در سال ۲۰۰۰ اجرا شد.هدف این برنامه این بود تا بر گسترش ارتباط سالم میان همه دانش آموزان که در جلسات آموزش شرکت می کنند تمرکز کند .

در واقع، هدف پروژه مدارس صلح آمیز این است که شرایط مدرسه را از طریق ایجاد شیوه های بادوام و معنادار تغییر دهد. [۶]این پروژه پنج جزء مهم دارد:

نخست: مدارس با شرایط مثبت، شروع به کار می کنند که شامل مباحث مشاوره ای و ایجاد آگهی هایی می شود که به تغییر زبان و تفکر افراد در مدرسه کمک می کند. [۷]این در حالی است که مدارس به عنوان قسمت کوچکی از جامعه ، دارای این پتانسیل هستند تا افراد را درون جامعه، تربیت و هماهنگ کنند.

دوم: معلمان کاملاً از فنون های مدیریتی در کلاس بهره می برند.

سوم: از دوستان و مربیان ، برای کمک به افراد در مدرسه در جهت حل مشکلاتشان بدون مقصر کردن کسی استفاده کنند.

چهارم: جزء چهارم تحت عنوان “برنامه­ی آموزش فیزیکی جنگجوی مهربان”[۸] است. این جزء، از ترکیب بازی نقش ها و فنون هنری دفاعی جنگی استفاده می کند تا به دانش آموزان کمک کند یک راهبرد برای حفاظت از خود و دیگران ایجاد کنند.

پنجم: تنظیم زمان گفتگو است. این جزء، برنامه ی زمانی مدارس را در هر روز شامل می شود. معلمان و دانش آموزان برای حداقل ده دقیقه در پایان هر روز درباره ی قلدری، بزه دیدگی و رفتارهای تماشاگران صحبت می کنند. با درگیر شدن در این گفتگوی مهم، زبان و طرز تفکر درباره ی این پدیده می تواند به طرز ماهرانه ای تغییر کند.[۹]

  1. ۲٫ پیشگیری دومین

پیشگیری ثانویه[۱۰] یا پیشگیری دومین ناظر به شناسایی و مداخله ی پیشگیرانه نسبت به گروه یا جمعیتی است که در معرض خطر بزهکاری قرار دارند. [۱۱]

به طور کلی ۱۵%  دانش آموزان نیازمند  طراحی استراتژی پیشگیری دومین در جهت کاهش درگیری در قلدری هستند. [۱۲]یکی از برنامه های این نوع پیشگیری “مراحل احترام گذاری”[۱۳] است. این یک برنامه ی پیشگیری از قلدری است که توسط کمیته ی کودکان تأسیس و  ارزیابی شده است.[۱۴] این برنامه تا حدودی به اخلاق دانش آموزان مربوط می شود. مطالعات نشان داده اند که نداشتن تعهد اخلاقی با رفتارهای پرخاشگرانه و همچنین قلدری کردن در کودکان  مرتبط است. در واقع، بی قیدی اخلاقی ممکن است به صورت ثابت با رفتار پرخاشگرانه مرتبط باشد در حالی که تعهد اخلاقی با رفتارهای جامعوی مرتبط است. [۱۵]این یک برنامه ی گسترده ی پیشگیری و مداخله در قلدری در مدارس است که مأموریت و هدف آن شامل “ایجاد فرهنگ، امنیت و احترام” است. در واقع، این برنامه  دانش آموزان پایه های ۳ تا ۶ یا همان مدارس ابتدایی[۱۶] را شامل می شود که خود سه مرحله را در برمی گیرد. مرحله ی ۱ و ۲ ، مراحل پیشگیری نخستینی هستند که برای افزایش آگاهی ها در سراسر مدارس طراحی شده است. کمیته ی ضد قلدری « Anti-bulling committee »، در جهت کمک به این فرایندها تشکیل شده است که از معلمان، مدیران، رانندگان اتوبوس، پرستاران، منشی ها، کارگران جامعه، والدین و دیگر افرادی که با دانش آموزان ارتباط دارند تشکیل شده است.

مرحله ی سوم از مراحل احترام،  زیر عنوان پیشگیری دومین قرار می گیرد و شامل برنامه های آموزشی برای دروس کلاسی و نیز  برنامه های آموزشی معلمان پرورشی شامل مشاوره ی معلمان و مهارت های درسی، کنفرانسهاو ویدئوهای کلاسی می شود. [۱۷]

  1. ۳٫ پیشگیری سومین

پیشگیری سومین[۱۸]، در واقع ناظر بر پیشگیری از تکرار جرم از طریق اعمال اقدام های فردی و اجتماعی برای سازگارسازی مجدد بزهکاران است. [۱۹] راهبرد پیشگیری سومین برای تقریباً ۵% از دانش آموزانی که مکرراً در رفتارهای قلدری درگیر می شوند طراحی شده است. هدف این نوع پیشگیری، کاهش عوارض، شدت و تکرار رفتارهای قلدری است [۲۰]یکی از برنامه های این نوع از پیشگیری، برنامه ی مداخله یا میانجی گری در قلدری «Bulling  intervention program» است. این، یک برنامه ی ادراکی – رفتاری است که برای دانش آموزانی که با دیگران قلدری می کنند طراحی شده است. اساس این برنامه از دو قسمت تشکیل شده.

نخست: این واقعیت در نظر گرفته می شود که دریافت های شناختی – اجتماعی از دانش آموزان درگیر در قلدری به عنوان یک رفتار تهاجمی تلقی می شود. دوم: تحقیقات نشان داده است که مداخله و برخورد سختگیرانه با متخلف و بزه کاران جوان و نوجوان برای رفتارهای تهاجمی آنان مفید نیست، بلکه در حقیقت مخرب و به مراتب زیان بارتر نیز هست. بدین معنا که اجرای سیاست تسامح صفر[۲۱] هیچ تأثیری در توقف رفتارهای خشونت آمیز این گروه ها و هم چنین دانش آموزان متخلف ندارد[۲۲].

۴؛ نقش سازمان های مردم نهاد

ما در بالا نوعی از بزه دیدگی کودکان و نو جوانان را بررسی کردیم که خاص بوده و می تواند با نوعی رفتار ضد اجتماعی از سوی آنها همراه باشد. در واقع این نوع بزه دیدگی ناشی از رفتار ضد اجتماعی قبلی است که ما از آن به عنوان قلدری نام بردیم. اما سؤال این جاست سازمان های مردم نهاد در این زمینه چه نقشی می توانند ایفا کنند؟ اصولا قلدری همان طور که دیدیم بیشتر در مدارس دیده می شود و عوامل آموزشی و خانوادگی در آن تأثیر گذار هستند. گفتیم که کودکانی که از مدرسه فرار کرده یا ترک تحصیل کرده اند، بیشتر این نوع اعمال را انجام می دهند. زمانی کودک از مدرسه فرار می کند یا از ادامه تحصیل انصراف می دهد که معمولا محیط آموزشی حاکم در مدارس مناسب نباشند. گفتیم که سازمان های مردم نهاد در زمینه آموزش کودکان و نو جوانان فعالیت های چشم گیری داشته اند. تا جایی که خود به احداث مراکزی برای آموزش و پرورش کودکان و نو جوانان، دست زده اند و به کودکان باز مانده از تحصیل یا کودکان بی بضاعت خدمات گوناگون آموزشی ارائه می دهند. همچنین به چند انجمن از جمله انجمن حمایت از کودکان کار و خیابان و خانه کودک شوش اشاره کردیم. پدیده قلدری چیزی نیست که به زمان یا مکان محدود باشد. مسلما در مراکز این سازمان ها نیز این گونه اعمال خشونت آمیز و بزه دیدگی های ناشی از آن قابل رویت می باشند. بنا بر این، این پدیده باید مورد توجه این نهاد ها قرار گیرد. آنها می توانند ابتدا با بهره گیری از بخش های مشاوره خود در کاهش رفتار تهاجمی و خشونت آمیز کودکان فعالیت نمایند به خصوص که معمولا در میان این کودکان و نو جوانان به دلایل مختلف از جمله فقر، برخورد نا مناسب والدین، تماس با افراد نابهنجار و مشکلات روحی فراوان چنین اعمال ضد اجتماعی و بد رفتاری ها و در نتیجه آسیب های ناشی از آنها به وفور به چشم می خورد. این نهاد های مردمی باید با نظارتی دقیق سعی کنند در محیط های آموزشی خود کودکان و نو جوانان از رفتار های خشونت آمیز پرهیز نمایند. حتی آنها باید با تعامل مؤثر با سایر مدارس دولتی و غیر دولتی، ضمن تذکر نکاتی در باره این نوع رفتار ها و آسیب ها، در جهت کاهش این گونه اعمال با آنها هم کاری داشته باشند.

نکته بعدی دادن مشاوره های مناسب به خانواده ها و آگاهی آنها از خطرات پیش رو در این زمینه می باشد. عمدتا کودکان و نو جوانان قلدر در خانواده هایی زندگی کرده اند که به عنوان مثال پدر خانواده فردی زور گو و بی تفاوت به دیگر اعضای خانواده بوده است. کودک نیز با الگو برداری از پدر، رفتاری مشابه او را مرتکب می شود با این تفاوت که بعدا خود بزه دیده رفتار خود قرار می گیرد و آسیبی دو چندان می بیند. در این زمینه فعالیت های مهارت های زندگی که در سازمان های مردم نهاد برای آمادگی طفل به منظور داشتن زندگی بهتر در آینده آموزش داده می شود، مؤثر هستند. این فعالیت ها باعث می شوند که طفل با روح همکاری و محبت به دیگران آشنا شده و از رفتار های خشونت آمیز احتمالی او جلو گیری گردد.

مبحث پنجم؛ بزه دیدگی اطفال در فضای مجازی[۲۳])فضای سایبر)

امروزه ارتکاب جرم محصور در فضای حقیقی نیست. دنیایی وسیع و بی ­پایان در عصر تکنولوژی پیش روی مجرمان قرار گرفته است که به نام فضای مجازی بسیاری از قواعد فضای حقیقی را درنوردیده است. خصوصیات منحصر به فرد فضای مجازی به گونه ای است که ارتکاب جرم در این فضا هر روز بیشتر می­شود و تعداد بیشتری از مجرمان به سوی آن سوق پیدا می کنند. رشد اینترنت و فراگیر شدن آن از اصلی ترین علل رخنه کردن فضای سایبر یا همان فضای مجازی در بین تمام جوامع است.

وجود ویژگی­های گمنامی، بین المللی بودن، محصور در زمان و مکان نبودن و وجود مشکلات در زمینه­ قانونگذاری و تعقیب و کشف جرم، مجرمان را به ارتکاب جرم در این فضا هر روز بیشتر ترغیب می­ کند. لذا شناخت این دنیای جدید به عنوان خاستگاهی مجذوب  برای ارتکاب جرم امری بسیار مهم است.

ما در این مبحث قصد داریم تا ضمن تشریح مفهوم فضای مجازی،

به برخی از بزه دیدگی های اطفال در این فضا اشاره کنیم. البته مسلم است که به گونه های بزه دیدگی خواهیم پرداخت که بتوان نقش سازمانهای غیر دولتی را برای پیشگیری از آن تبیین کرد. در همین آغاز نیز باید خاطر نشان کنیم متأسفانه سازمانهای مردم نهاد در این زمینه ها فعالیت چندانی ندارند. این در حالی است که همه ما میدانیم با گسترش استفاده روز افزون از کامپیوتر و اینترنت مجرمان نیز دست به کار شده و انواع ترفندهای مجرمانه را علیه اهداف خود در فضای مجازی به کار می برند. در این میان کودکان به دلیل نا آگاهی و آسیب پذیری بیشتر، نیاز به آموزش و حمایت فراوانی دارند. ما در این مبحث طی چهار گفتار ابتدا مفهوم فضای مجازی را توضیح داده و به برخی از مشکلات پیشگیری در فضای سایبر اشاره میکنیم در دو گفتار بعدی به برخی بزهدیدگی های اطفال در این فضا میپردازیم و در گفتار پایانی اهمیت نقش سازمان های مردم نهاد را در پیش گیری از بزهدیدگی اطفال از نظر می گذرانیم.یاد آور میشویم که بزهدیدگی در فضای مجازی بسیار گسترده تر از آن چیزی است که ما در این جا بدان اشاره میکنیم لیکن برخی از این بزهدیدگی ها از موضوع ما خارج می باشند که خواننده محترم را به منابع مربوط راهنمایی می نماییم.

گفتار اول: تعریف وتاریخچه و مفهوم فضای مجازی (سایبری)

این گفتار در بند اول به تعاریف صورت گرفته از فضای سایبر وهم چنین تاریخچه آن می پردازد و در بند دوم مفهوم آن را بررسی می کند. در بند سوم نیز بر آنیم تا مشکلات خاص پیشگیری را در فضای مجازی مورد مطالعه قرار دهیم.

بند اول: تعریف فضای سایبر و تاریخچه­ی آن

فضای سایبر از دو کلمه ی فضا معادل واژه «space» و سایبر معادل واژه «cyber» تشکیل شده است.

فضا بر چند جنبه دلالت دارد: فضا گستره­ی بی­کران واقعی است، یعنی شامل چیزهایی می­شود که در یک لحظه نمی­توان همه را به چنگ آورد. از جنبه­ی دیگر بر حرکت آزاد و توانایی دیدار از مکان­های مختلف دلالت دارد و متضمن مفاهیمی مثل فاصله، جهت و بعد است.

واژه­ی سایبر به علم «سایبرنتیک» اشاره دارد که خود از کلمه یونانی «kubernao» به معنی راندن و هدایت کردن ناشی می­شود و بر هدایت کشتی و هواپیما از طریق داده­های الکترونیکی دلالت ضمنی دارد.

واژه­ی «cyber» در انگلیسی پیشوند و در فارسی یک پسوند است. در ترجمه­ی فارسی این لغت معمولاً سه اصطلاح رایانه ای، سایبر و آن­لاین به کار برده می­شود، مثل دنیای مجازی آن­لاین (cyber space)، بزه­های سایبری (cyber crime). این ترجمه­ها دقیق نسبت و هر چند گاهی لفظ مجازی به عنوان معادل آن گرفته می­شود اما چون سایبر بیانی از موضوعات واقعی و قابل مشاهده اما غیرقابل لمس است نمی­تواند بر لفظ مجاز که به موضوعات ذهنی و تصوری اشاره دارد حمل شود.[۲۴]

فضای سایبر یک فضای منفعل داده محور مثل کتابخانه نیست بلکه کانال­های ارتباطی با دنیای واقعی دارد که تاثیر و تاثر دو جانبه با دنیای واقعی دارند. با این همه باز هم نمی­توان گفت سایبر کجاست؟ تعریف چنین فضایی که بخشی از آن را امواج الکترومغناطیسی، بخشی را نور و بخشی را الکتریسیته تشکیل می­دهد مشکل است.

روح فضای سایبر همان داده­هاست و داده بر هر ماده و شیء که جریان دارد صادق است. یک وب سایت مجموعه ­ای از داده­هاست که بر روی صفحه­ی رایانه ظاهر می­شود و ما وقتی از صفحه ای به صفحه دیگر می­رویم یا از طریق پیوندها «link» وارد صفحات دیگری می­شویم، در واقع در داخل دریایی از بسته­های داده گردش و برخی از این بسته­ها را باز و بررسی می­کنیم.[۲۵]

تعاریف متعددی از فضای سایبر «cyber space» شکل گرفته است. در یک تعریف فضای سایبر مجموعه ­ای به هم پیوسته از موجودات زنده دانسته شده است که از طریق کامپیوتر و ارتباطات راه دور بدون در نظر گرفتن جغرافیای بخش با هم ارتباط دارند. در تعریفی دیگر، اثر فضا و اجتماع شکل گرفته توسط کامپیوتر، شبکه ­های کامپیوتری و کاربران دانسته شده که زمانی که کاربران آن­لاین باشند موجودیت پیدا می­ کند. در تعریفی دیگر فضای سایبر توهم و تصور باطل توافقی دانسته شده است که انسان­ها آفریده آن اند.[۲۶]

عبارت فضای سایبر را اولین بار ویلیام گیبسون[۲۷] در داستانش به نام «neuromacer» در سال ۱۹۸۴ به کار برد.

پیش از آنکه فضای سایبر به عنوان فناوری ظاهر شود در مورد ارتباط با امکان وجود حقیقت مجازی اظهارنظر شده بود. افلاطون در کتاب «جمهوریت» به تمثیل معروف غار اشاره می­ کند و می­گوید «آنچه حقیقت واقعی است بیرون غار است و ما سایه­­های آن بر دیوار غار هستیم» او می­گوید ما حقیقت مجازی هستیم و این یک فریب است که فکر می­کنیم حقیقت واقعی هستیم.

فلاسفه­ی معاصر نیز از جمله دیوید دوچ[۲۸] در اثر خود به نام «ساخت واقعیت» به حقیقت مجازی اشاره می­ کند و می گوید «بگذارید ملتی را تصور کنیم که در آن هرکس از بدو تولد به یک ساختار شبکه حقیقت مجازی وصل می­شود و در آن فضا غوطه می­خورد و هرگز نمی­تواند تصور کند که زندگی شکل دیگری دارد و     اولین کسانی که تصور کنند زندگی دیگر می ­تواند جایگزین زندگی ما شود مورد تمسخر واقع می­شوند.»[۲۹] در هر حال آنچه که مسلم است این است که اتفاق نظر در زمینه­ تعریف فضای سایبر وجود ندارد و تعاریف صورت گرفته هیچ­کدام به صورت دقیق معنای فضای مجازی را مشخص نمی­کنند. اما شناخت فضای مجازی بیشتر با توجه به اوصاف و ویژگی­های بارزی که دارد و تبیین بیشتر مفهوم آن صورت می­گیرد

بند دوم: مفهوم فضای سایبری

تعاریف متعددی از مفهوم فضای سایبری صورت گرفته است که این تعاریف فضای سایبر را یا به عنوان جهانی دیگر در عرض جهان فیزیکی مطرح کرده­اند یا آن را همچون منبعی حاوی اطلاعات عظیم که تبادل اطلاعات در آن صورت می­گیرد ذکر کرده­اند، یا به فضای مجازی با دید سخت­افزاری نگریسته­اند و آن را تشکیل یافته از اتصال بیشماری از رایانه­ها و سامانه­ها می­دانند.ما دراینجا در دو بخش به تبیین دو دیدگاه از این دیدگاه ها میپردازیم.

 

الف: فضای سایبر، جهانی دیگر:

فضای سایبر واژه ای است افسانه ای در داستان­ها، اما این فضا امروزه در عصر تکنولوژی در دنیای رایانه و اینترنت واقعیت پیدا کرده است. اما این واقعیت خود شکل مجازی است و استعمال فضای سایبر برای محیط تبادل اطلاعات دیجیتالی از حیث ناملموس بودن آن، بی­ شباهت به استعمال این واژه در داستان­های تخیلی نیست.

برگرفتن فضای سایبر از داستان­های تخیلی شاید گواه بر اغراق تعریف آن به جهانی دیگر باشد. به هر صورت برخی از تعاریف صورت گرفته متضمن این است که آن را به صورت یک دنیای جدید معرفی کند. در تعریفی بر همین مبنا فضای سایبر دنیای جدید خلق شده به وسیله­ی شبکه ­های رایانه­ای تعریف شده است.[۳۰]

فضای سایبر اگر با فضای ذهن مقایسه شود نمود بیشتر و برجسته­تری از خود می­نمایاند. در دنیای حقیقی آنچه را نمی­توان دید و انجام داد ولی در ذهن می­توان تصور کرد، در فضای سایبر قابل رؤیت است. پس به واقع می­توان فضای سایبر را دنیایی جدید نامید. تعبیر فضای سایبر به دنیای جدید با ظهور و گسترش اینترنت شهرت گرفت در حالیکه سایبر قبل از ظهور اینترنت با رادیو و تلویزیون  و تلفن هم به نوعی جلوه گر بود.

ب: فضای سایبر دنیایی برای اطلاعات

فضای سایبر با توجه به محتوای آن فضای اطلاعات نامیده می­شود. در واقع آنچه که در این فضا از حیث نرم­افزاری مشاهده می­شود چیزی جز داده و اطلاعات نیست. از این­رو سایبر دنیایی از اطلاعات گوناگون است که یا ذخیره شده ­اند و یا در حال گردش هستند. در تعریفی بر همین مبنا آمده است فضای سایبر ناظر به کلیه­ی منابع اطلاعاتی قابل دسترس در شبکه ­های رایانه­ای است.[۳۱]

نامیدن فضای سایبر به عنوان منبع اطلاعات هرچند این مزیت را دارد که بر رکن اساسی این فضا یعنی محتوای آن که شامل داده و اطلاعات است مبتنی می­گردد اما در این صورت تنها به ویژگی ایستایی بودن فضای سایبر تاکید کرده ایم و از پویایی و قابلیت­های فراوان آن چشم پوشیده ایم. زیرا این معیار را اصل قرار دادن به معنی آن است که این فضا بیشتر در ذخیره­ سازی و نگهداری اطلاعات کاربرد دارد در حالیکه این قابلیت را یک سامانه رایانه­ای نیز به تنهایی دارد.

ما در این جا سعی کردیم ضمن رعایت اصل اختصار در تبیین مفهوم فضای مجازی، ذهن خواننده را برای ورود به مطالب بعدی آماده کنیم. در بند بعد نیز به مسائل پیش روی پیشگیری در فضای سایبر اشاره میکنیم.

ج: پیشگیری در فضای سایبر مشکلات و موانع

ارتکاب جرم در فضای سایبر به مراتب بیشتر از فضای حقیقی است. در یک تحقیق تجربی در دانشگاه لستر انگلیس مشخص شد که ۳۰ درصد کاربران که با قصد انجام کارهای قانونی وارد فضای مجازی می­شوند بعد از مواجهه با آماج­های غیرقانونی مرتکب جرم می گردند. اگر آن دسته از افراد که به قصد ارتکاب بزه وارد فضای سایبر و اینترنت میشوند را هم به این آمار اضافه کنیم نتیجه وحشتناک خواهد بود. جرم­شناسان در بیان این تفاوت فاحش عللی را ذکر می­ کنند که عمدتاً مبتنی بر گمنامیو نیز رهاپنداری یا ولنگاری[۳۲] است.[۳۳]

امروزه استفاده از اینترنت به عنوان اصلی­ترین قسمت از فضای مجازی با توجه به خصوصیات منحصر به فرد کاملاً تحریک­آمیز، افراد را به سوی ارتکاب جرم سوق می­دهد.

ارتکاب جرم در فضای خلوت و بی­نام و نشان که از خصوصیات بارز فضای مجازی است مانعی جدی برای پیشگیری محسوب می­شود. لازمه­ی پیشگیری کردن شناخت مشکل و پیش ­بینی کردن آن است اما ارتکاب جرم در خلوت و بدون نظارت و کنترل پیشگیری را به شدت با مشکل مواجهه می­ کند. شخص مجرم بدون مشاهده­ کسی یا حتی بهتر از آن، بدون آن­که کسی مزاحم او باشد براساس میل و رغبتش رفتار می­ کند. این ویژگی یعنی ارتکاب جرم در حریم امن و ناشناس ماندن باعث شده افراد در عرصه­ مجازی چهره دیگری از خود نشان بدهند. چه بسا افراد به ظاهر محترم در فضای حقیقی تمایلات مجرمانه خود را در فضای مجازی بروز دهند.

روانشناسان اجتماعی در خصوص خشونت و ارتکاب جرم و تجاوز بیان می­ کنند که مردم مایل هستند که رفتار جرم­زا را زمانی مرتکب شوند که مخفی بماند یا خطر تلافی کردن آن پایین باشد و چه محیطی بهتر از فضای سایبر که دقیقاً چنین ویژگی­هایی دارد.

مجرمان برای ارتکاب جرم در اینترنت از القاب و شناسه­های به سرقت رفته و آدرس­های تقلبی استفاده می­ کنند و به حدی از گمنامی و پنهان کاری می­رسند که شناسایی هویت واقعی آن­ها بسیار مشکل است و این امر پیشگیری را هرچه سخت­تر می­سازد.

مشکل دیگر ایجاد دنیایی وسیع با شرایط و مقتضیات مخصوص به خود است. پدیدآورندگان سایبر از همان ابتدا معتقد بودند که این فضای مجازی است و آن را در برابر فضای حقیقی قرار می­دادند. این امر باعث شده کاربران با تلقی مجازی بودن فضای سایبر سعی در به حقیقت پیوستن رویاهای خود کنند در حالی­که یکی از قابلیت­های این فضا مجازی سازی است و نباید آن را با مجازی بودن اشتباه گرفت.[۳۴]

مشکل دیگری که فراروی پیشگیری در فضای سایبر است، ماهیت بین المللی بودن فضای سایبر است. به عبارتی فضای سایبر محدود به زمان و محدود خاصی نیست و این امر قابلیت پیش ­بینی در آن را بسیار محدود کرده است.

روشن است که با وجود مشکلات فوق کودکانی که در فضای مجازی سیر میکنند، به دلیل برخورداری از آسیب پذیری بیشتر در معرض خطرات جدی تری می باشند. کودک بدون اطلاع از آن چه که با آن مواجه است در معرض انواع تهاجمات و سوء استفاده های گوناگون قرار دارد. اصولا اهمیت این نکته نیز ما را بر آن داشت تا مبحثی را به این موضوع اختصاص دهیم.

در دو گفتار بعد به دو نوع بزه دیدگی شایع بین کودکان در فضای مجازی اشاره میکنیم و سعی داریم نقش سازمانهای مردم نهاد را در این زمینه بررسی کرده و نکاتی در این راستا بیان نماییم.

 

 

 

گفتار دوم: پورنوگرافی(هرزه نگاری)

در مباحث پیش تحت عنوان سوء استفاده جنسی از کودکان و نو جوانان، مطالبی را بیان کردیم و بهره برداری جنسی از کودکان و آسیب های فراوان آن را مورد موشکافی قرار دادیم. در این گفتار به نوعی دیگر از این سوء استفاده ها که در فضای مجازی بیشتر شایع می باشند اشاره میکنیم.

پورنوگرافی به عنوان یکی ازمهمترین و فراگیرترین جرم علیه کودکان بیانگر نقض شدید حقوق قضایی کودک است. ماده ۳ کنوانسیون حقوق کودک مقرر می دارد :”دول متعاهد حمایت از کودک باید در برابر همه شکل های استثمار و سوء استفاده جنسی از کودکان متعهد شوند.” بدین منظور دول متعاهد به ویژه، تدابیر ملی دو جانبه و چند جانبه مقتضی را برای پیشگیری از وضع موارد زیر اتخاذ خواهند کرد:

تحریک یا اجبار کودک به مبادرت به هرگونه فعالیت جنسی غیر قانونی، استفاده استثمار گونه از کودک در مطالب و نقاشی های پورنو گرافی.

همانطور که ملاحظه می شود هرزه نگاری کودکان امری بسیار مهم و معضلی بسیار جدی است. این گفتار ضمن توضیح پورنوگرافی و تعریف آن و مشخص کردن انواع آن به نقش اینترنت در توسعه پورنوگرافی می پردازد.

بند اول: تعریف و پیشینه پورنوگرافی

الف: تعریف پورنوگرافی:

در زمینه تعریف پورنوگرافی با توجه به مطالبی که در ادامه ذکر خواهد شد تعریف واحدی وجود ندارد و این به دلیل وجود مشکلات و معضلات پیش روی جرم انگاری پورنوگرافی می باشد.

فرهنگ آکسفورد در تعریف پورنوگرافی می گوید: مواد و موضوعات شامل توصیفات صریح یا نمایش ارگانهای جنسی یا فعالیت به منظور تحریک مشابه، غیر از احساسات زیباشناختی یا عواطف.

در پروتکل الحاقی به کنوانسیون حقوق کودک پورنوگرافی هر نمایش، به هر طریق و وسیله از یک کودک تحریک و تشویق شده در فعالیت های جنسی صریح واقعی یا شبیه سازی شده و یا هر گونه نمایش قسمت های جنسی یک کودک برای هدف های بدوً جنسی تعریف شده است.

کنوانسیون جرایم سایبر پورنوگرافی کودک را شامل مواد و موضوعاتی می داند که تصویر و تجسمی به صورت دیداری از یک کودک تحریک و تشویق شده به اعمال جنسی ارائه می کند.

با توجه به تعاریف ارائه شده به نظر می رسد همه تعاریف زمینه مشترک و کانونی مشابه را پوشش می دهند که همان تصاویر دیداری کودکان واقعی است که به اعمال جنسی، نمایش و نمودار ساختن ارگان های جنسی تشویق یا تحریک شده اند. اما مشکل زمانی آغاز می شود که به سیستم های قضایی مختلف نگاه شود، در حالی که برخی سیستم ها در بر گیرنده هر گونه نمایش بصری یا موضوعات صوتی می شود برخی تعاریف از سیستم های دیگر، شامل نقاشی ها، طراحی ها و حتی شامل برخی متون نیز می شود، حتی کارتونها یا تصاویر شکل داده شده نیز در برخی سیستم های قضایی مشمول تعریف پورنوگرافی هستند.[۳۵]

در جمع مطالب فوق می توان گفت: پورنو گرافی کودک می تواند شامل یک یا چند کودک تشویق و یا تحریک به اعمال جنسی به طور انفرادی یا با یک یا چند بزرگسال باشد، یا می تواند شامل یک یا چند کودک در حال اعمال جنسی یا به همراه بزرگسالان درگیر این اعمال باشد. این اعمال می تواند طیف وسیعی از عکس ها که به صورت جنسی درآمده یک کودک تنها یا تعدادی کودک یا تصاویر جنسی شده ارگان های جنسی آنها تا تصویرهای حاوی حیوان صنعتی و یا تجاوز به عنف به واژن، سکس زبانی، جماع با حیوانات یا سایر اشکال پست و حقیر و گاهی شامل کودکان و خردسالان با سن بسیار کم باشد. عمل جنسی و اصل سوء استفاده زمانی که به تصویر کشیده می شود به واسطه پورنوگرافی کودک با حجم بالاتر و وسیعتری جلوه می کند در این صورت این عمل ماهیت جرم اصلی را تشدید می کند. پورنوگرافی کودک در واقع یک شکل سوء استفاده از کودکان بی دفاع است که در سطح جامعه به اشکال مختلف به نمایش نیز در می آید[۳۶].

در اصلی ترین تقسیم بندی که از پورنوگرافی انجام شده است پورنوگرافی کودکان بر ۲ نوع است:

۱- پورنوگرافی بصری که عمومی تر و مورد وفاق تر می باشد و به معنای ترسیم و نمایش بصری کودک تشویق یا تحریک شده به فعالیت صریح جنسی، واقعی یا شبیه سازی شده یا نمایش وقیحانه و زشت و ناروای اندام های جنسی است.

۲- پورنوگرافی سمعی که در پذیرش آن به عنوان نوعی از پورنوگرافی در سیستم های قضایی مختلف اختلاف نظر وجود دارد و به معنای استفاده از هر واسط صوتی از صدای کودک واقعی یا شبیه سازی شده به قصد انگیزش جنسی کاربران است[۳۷].

امروزه پیشرفت فناوری و استفاده روز افزون از کامپیوتر و نرم افزار های کامپیوتری نوع دیگری از پورنوگرافی را ایجاد کرده و به سرعت رو به گسترش نهاده که به نام “پورنوگرافی کاذب”[۳۸] مشهور است.

نرم افزار های کامپیوتری دستکاری تصاویر و ایجاد پورنوگرافی خیالی و کاذب یا ترسیمی را بسیار آسان کرده به حدی که در واقع نمی توان انتظار داشت که افراد دو تصویری را که یکی واقعی و دیگری خیالی است به آسانی از یکدیگر تشخیص دهند. در حالی که هر دو شامل اعمال جنسی کاملا مشابه هستند و هر دو به نظر نسخه اصلی می رسند. هیچ تفاوت ظاهری در آنچه ساخته فکر و خیال و نرم افزارهای کامپیوتری است با آنچه واقعی است به لحاظ ماهیت و روش نمایش و ارائه وجود ندارد. هر دو نمایانگر جلوه های پلید انسان و سوء استفاده از کودکان بی دفاع است. حتی استفاده از متخصصان برای بیان تفاوت های علمی بین تصاویر واقعی و کاذب در سیستم های قضایی با تردید های حقوقی و قانونی مواجه شده است. فراتر اینکه فرد چگونه باید خلاف چیزی را ثابت کند، غالباً اثبات این امر  که فردی که در تصویر مورد سوء استفاده است واقعی است یا خیالی بسیار مشکل است.[۳۹]

. Cook , et al. , op. cit. , p, 651

[۲] . این نوع از پیشگیری منسوب به « برانتینگهام (Branting ham) » و « فاوست (Faust » . می باشد که مأخوذ و ملهم از پیشگیری و درمان بیماری های همه گیر است که در آن، از یک سیاست سه مرحله ای سخن می گویند.

علی، صفاری، جرم  شناسی و کیفر شناسی ،  چاپ اول، انتشارات جنگل ، ۱۳۹۱، ص ۱۱۹

[۳] . شهرام ، ابراهیمی ، جرم شناسی پیشگیری ( جلد اول )، چاپ اول، نشر میزان ، ۱۳۹۰، ص ۵۰

[۴] . قدرت اله خسرو شاهی، و ، بابک،  پور قهرمان پیشگیری اجتماعی از وقوع جرایم کودکان « در پروتکل الحاقی به کنوانسیون حقوق کودک» ، فصل نامه ی مطالعات پیشگیری از جرم، شماره ۱۸/، ص ۶

  1. Peacful School project
  2. Espelage , L. , Sweaver , M. , op. cit . ,p, 335-336
  3. I bid. : para. 336
  4. ۵٫ Ngentle Warrior physical Education program
  5. I bid. : para. 336
  6. ۲٫ Secondary prevention

[۱۱] . ابراهیمی، شهرام، همان، ۵٫

  1. Espelage , L. , Swearer, M. , op. cit., p, 335
  2. ۵٫ Steps to Respect
  3. ۶. I bid . : para. 337.
  4. مقاله - متن کامل - پایان نامه

  5. Sink , E. , ” From Standing by to Tacking as Tand : The Motiration and Ability to Defend Against Bulling” , Miami University , Oxford , ohio. 2007.p,7.

[۱۶] .مدارس اولیه یا «primary school»، همان مدارس ابتدایی است و منظور از مدارس ثانویه یا «secondary school »، دوره ی دوم تحصیلی یعنی دوره ی راهنمایی و دبیرستان می باشد.

احمد، آقا زاده ، آموزش و پرورش تطبیقی ، تهران، سمت ، ۱۳۸۹، صص ۷۹-۷۸

  1. Espelage, L. , Swearer , M. , op. cit. , p, 337

 

۲٫Tertiary prevention

[۱۹] . پیشگیری نخستین و دومین در چارچوب جرم شناسی پیشگیرانه است. از منظر جرم شناسی، پیشگیری نخستین و دومین نوعی پیشگیری اجتماعی از جرم است. نجفی ابرند آبادی، علی حسین، به نقل از خسروشاهی و پورقهرمانی، همان، ۶۵٫

[۲۰] . Espelage , L. , Swearer, M. , op. cit., p, 335

[۲۱] . « تسامح صفر» ، عدم تساهل، هر دو برگردان فارسی اصطلاح « Zero Tolerance »  است، که از ادبیات کیفری غرب وارد حقوق کیفری ما شده است. البته این مفهوم بر خلاف غالب تحلیل ها و برداشت ها که آن را نوعی سیاست واکنش سریع، موثر و بدون گذشت ( و حتی سخت گیرانه )  در برابر ارتکاب جرم است، شناخته می شود. در دهه های پایانی قرن گذشته ی میلادی نشان داده اند، بیش از آن که به معنی سخت گیری و شدت در کیفر یا برخورد قهر آمیز پلیس با متخلفین باشد، گویای نوعی سیاست عمومی نظارت و کنترل بر بی نظمی های اجتماعی و جرایم خرد است. صفاری ، علی، همان ، ۲۹٫

I bid. : para: 338.6

  1. syber space

[۲۴] . جعفر، حسنی، «معیارهای جرم­انگاری، موارد نقض حریم داده­های شخصی در فضای سایبر» حقوق فناوری اطلاعات و ارتباطات (مجموعه مقالات)، گردآوری: جلالی فراهانی، امیرحسین، چاپ اول، تهران، تابستان ۸۸، ص ۱۷۳٫

[۲۵] . هرمز، یزدانی زنوز، «حریم خصوصی در فضای سایبر» حقوق فناوری اطلاعات و ارتباطات (مجموعه مقالات)، گردآوری: جلالی فراهانی، امیرحسین، چاپ اول، تهران، تابستان ۸۸، ص ۱۲۳٫

[۲۶] . برومند، باستانی، جرایم کامپیوتری و اینترنتی جلوه­ای نوین از بزهکاری، چاپ دوم، انتشارات بهنامی، تهران، ۱۳۸۶، ص ۶۵٫

  1. Wiliam Gimbson
  2. David Deutsch

[۲۹] . هرمز، یزدانی زنوز، «حریم خصوصی در فضای سایبر ، ص ۱۲۳٫

www.rainwater.com/glossary/c.htmi2.

www.library.arizona.edu/rio/glossary.htm 1.

  1. Deindividuation

[۳۳] . جعفر، حسنی، «معیارهای جرم­انگاری، موارد نقض حریم داده­های شخصی در فضای سایبر» چاپ اول، ص ۱۷۳٫

[۳۴] . امیرحسین، جلالی فراهانی، و رضا، باقری اصل، «پیشگیری اجتماعی از جرایم و انحرافات سایبری»، مجلس پژوهش، سال ۱۴، شماره­ی ۵۵، ص ۱۳۳٫

[۳۵] . جان، کار، پورنوگرافی کودک”مقدمه و پیشینه فضایی”، ترجمه: دزیانی، محمدحسن، خبرنامه انفورماتیک، شماره۸۷، مرداد۸۲، ص۶۲

[۳۶] جان،. کار، آثار مضر پورنوگرافی کودک، دزیانی، محمدحسن، خبرنامه انفورماتیک، شماره۸۸، مهرماه۸۲، ص۴۲

[۳۷] . . کارول، لیوینگستن، حمایت آن لاین از کودکان، ترجمه: دزیانی، محمدحسن، خبرنامه انفورماتیک، شماره ۱۴، آبان ۸۱، ص۳۳

  1. Psendo

[۳۹] . جان، کار، پورنوگرافی کودک، آثار فناوری های جدید، ترجمه: محمدحسن دزیانی، خبرنامه انفورماتیک، شماره ۸۹، دی ماه ۸۲ ،ص۲۹

مدیر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *