گرایش : عمومی

عنوان :  مطالعه الگوی توزیع  قدرت در لبنان و عراق 

دانشکده حقوق و علوم سیاسی

پایان نامه  جهت  دریافت  درجه  کارشناسی  ارشد

گرایش حقوق عمومی

عنوان:

مطالعه الگوی توزیع  قدرت در لبنان و عراق

استاد راهنما :

آقای دکتر صالحی

اساتید مشاور:

آقای دکتر امامی –  آقای دکتر قاسمی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده :                                                                                                                          6

مقدمه:                                                                                                                             7          

الف_اهمیت پژوهش                                                                                               7

ب_فرضیه پژوهش                                                                                                 9

ج _بیان مساله و طرح سوال پژوهش                                                                  10

د_مفروض های پژوهش                                                                                         10

ه _مفاهیم اصلی پژوهش:                                                                                       11

و_روش  پژوهش :                                                                                                12

ز_ساختار پژوهش:                                                                                                12

بخش اول: کلیات                                                                                                           13

فصل اول:مبانی نظری الگوی توزیع قدرت                                                                   13

گفتار اول :دموکراسی و حکومتهای پارلمانی و ریاستی                                                    13

مبحث اول:کلیات                                                                                                13

مبحث دوم :ارگان های حکومت                                                                              14

مبحث سوم:تفکیک قوا                                                                                         14

مبحث چهارم : تعادل قوا                                                                                      15

مبحث پنجم: حکومت پارلمانی                                                                              15

مبحث ششم : حکومت ریاستی                                                                              16

مبحث هفتم :مقایسه حکومت پارلمانی و ریاستی                                                         16

گفتار دوم :حکومت های تک ساخت و فدرال                                                              18

مبحث اول :حکومت تک ساخت                                                                             18

مبحث دوم: دولتهای فدرال و کنفدرال                                                                     18

گفتار سوم :تحلیلی بر دموکراسی قومی(کثرت گرا)                                                     20

فصل دوم :مروری بر تاریخ سیاسی خاورمیانه                                                            22

گفتار اول:کلیات                                                                                               22

گفتار دوم :تبدیل سرزمینها به کشورهای مستقل                                                       25

مبحث اول: شکل گیری کشورها در  دهه 1920                                                        25

مبحث دوم:دهه های پر اشوب 1930 و 1940                                                          28

بخش دوم: الگوی توزیع قدرت در لبنان                                                                     30

فصل اول:کلیات                                                                                               30

گفتار اول :تقسیمات اداری کشور لبنان                                                                  31

گفتار دوم :جغرافیا و اقلیم                                                                                  31

گفتار سوم :مردم                                                                                             32

فصل دوم :اهمیت موقعیت استراتژیک لبنان در منطقه                                                33

فصل سوم:بحران سیاسی در لبنان                                                                        35

گفتار اول:مسئله فرقه ها و نظام سیاسی در لبنان                                                      35

گفتار دوم :دسته بندی احزاب و نیروها در لبنان                                                       47

مبحث اول:حزب الله                                                                                         47

مبحث دوم جنبش آمل                                                                                     48

مبحث سوم :ائتلاف 14 مارس                                                                             48

مبحث چهارم :ائتلاف 8 مارس                                                                            49

مبحث پنجم :دیگر احزاب                                                                                  49

فصل چهارم:توزیع قدرت در لبنان                                                                        50

گفتار اول: -تقسیم بندی طائفه ای  در تصدی پست های دولتی                                   50

گفتار دوم : نحوه انتخاب مناسب حکومتی در لبنان                                                    52

مبحث اول : قوه مجریه                                                                                      52

مبحث دوم: پارلمان                                                                                          54

فصل پنجم:مختصری از بحرانهای ایجاد شده در لبنان به دلیل نظام طایفه ای                    55

گفتار اول: دوره امپراتوري عثماني                                                                         55

گفتار دوم: دوران قيومت فرانسه                                                                           55

گفتار سوم: دوران استقلال تا جنگ داخلي                                                              56

مبحث اول:دوران بشاره الخوری (1943_1952)                                                       56

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

مبحث دوم :دوران كاميل شمعون 58-1952                                                           56

مبحث سوم: دوران فواد شهاب 64-  1958                                                             57

مبحث چهارم: دوران مشارل حلو 70- 1964                                                           57

مبحث پنجم: دوران سلیمان فرنجيه 76- 1970                                                       58

گفتار چهارم:دوران جنگ داخلی                                                                           58

گفتار پنجم: دوران پس از جنگ                                                                           59

فصل ششم: نتيجه فرقه‌گرايي در لبنان                                                                  61

بخش سوم:الگوی توزیع قدرت درعراق                                                                        63

فصل اول :سیر تاریخی نظام سیاسی در عراق                                                              63

گفتار اول :مقدمه ای بر تاریخ عراق                                                                          63

مبحث اول: سرزمین و مردم                                                                                 63

مبحث دوم :پيش‌زمينه تاريخي عراق                                                                        64

مبحث سوم :ساختار اجتماعي ـ فرهنگي                                                                   65

مبحث چهارم :ساختار سیاسی عراق                                                                         66

مبحث پنجم : ساختار اقتصادی عراق                                                                       71

مبحث ششم-جريان‌ها و گروه‌هاي سياسي عراق                                                          74

مبحث هفتم :کوشش جهت برقراری دموکراسي‌ در عراق                                                  76

مبحث هشتم:توزیع قدرت سیاسی در عراق                                                                77

بند اول:قوه مجریه                                                                                              77

بند دوم پارلمان:                                                                                                78

فصل دوم :مطالعه نقاط ضعف و قوت الگوی توزیع قدرت درعراق                                     80

گفتار اول: تعارضات و اختلافات گروه هاى اجتماعى                                                    80

گفتار دوم: نگاهي اجمالي به نقاط قوت و ضعف حكومت فدرالي در عراق                            82

بخش چهارم:مطالعه تطبیقی شیوه های توزیع قدرت در عراق و لبنان                        84

فصل اول: مسئله توزیع قدرت در منطقه خاورمیانه و کشورهای عرب                                84

گفتار اول:شمه ای از وضعیت دموکراسی در منطقه                                                     84

گفتار دوم :انواع دوره های گذار دموکراتیک                                                               84

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

فصل دوم:مطالعه مقایسه ای دو نظام سیاسی عراق و لبنان                                                    88

گفتار اول : مطالعه شکل گیری  دموکراسی پارلمانی  در لبنان                                               88

گفتار دوم :شکل گیری نظام پارلمانی در عراق                                                                  90

گفتار سوم :مطالعه مقایسه ای  دو نظام سیاسی  عراق و لبنان                                               91

مبحث اول :مطالعه تاثیر قومیت ها ، گروهها وفرقه ها ی گوناگون دردوکشورعراق                                        

       ولبنان برنظام سیاسی                                                                                 91

بند اول: عراق                                                                                                         91

بند دوم :لبنان                                                                                                        93

مبحث دوم : فقدان  تجربه دمکراتیک در فرایند تاریخی عراق  و لبنان                                    94

مبحث سوم:مطالعه تطبیقی فدرالیسم در  عراق و لبنان                                                     95

بند اول :نظام فدرال در عراق                                                                                     95

بند دوم:طرح برقراری نظام فدرال در لبنان                                                                    100

بخش چهارم :نتیجه گیری                                                                                                101

فهرست منابع                                                                                                                  105

 

چکیده :

توزیع قدرت در کشورهایی که از اقوام و گروههای مذهبی مختلفی تشکیل شده ،عامل موثری در تداوم  ثبات سیاسی  یک کشور می باشد . هر چند ملاحظه می گردد در  اکثر کشورهای توسعه یافته  بیشتر نگرانیها بر حفظ حقوق فردی  افراد میباشد، لیکن  تاثیر  عامل توزیع  عادلانه  قدرت  در کشورهای در حال توسعه که  توجه  به  قومیت و مذهب از جایگاه  خاصی  برخوردار می باشد  ،  موضوع دارای اهمیتی می‌باشد .  چه اینکه  در بسیاری  از  این کشورها دیده می گردد  در صورت  عدم  رعایت  این  عامل حکومتها برای ایجاد ثبات و امنیت کافی یا  به  سمت دیکتاتوری و سرکوب  قومیتها و مذاهب مختلف پیش میروند (مانند حکومت  حزب  بعث  در عراق ) و یا دائما کشور با کودتا از طرف نیروهایی با دسته بندیهای مختلف مذهبی  یا قومی مواجه می شوند. بایستی توجه داشت که مذهب یا  قومیت در بسیاری از کشورهای در حال توسعه به عنوان عامل ایدئولوژیک در تأثیر وسیله تداوم بخش حاکمیت و پشتوانه قدرت ظهور می کند. لذا در صورتیکه میان قومیت  یا مذهب  حامی حاکمیت و مذهب  یا قومیت  توده مردم  ارتباط  حقیقی  وجود نداشته  باشد و این دو از یکدیگر بیگانه باشد  قطعا نظام سیاسی با بی ثباتی و یا دیکتاتوری  و تمامت خواهی مواجه خواهد گردید.

در این مورد در کشورهایی  همچون  لبنان و در سالهای اخیر در عراق ملاحظه می گردد الگوی  خاصی برای توزیع قدرت میان گروهای مختلف در نظر گرفته شده که در کنار حفظ وحدت میان این گروهها به تقسیم عادلانه  قدرت میان آنها  نیز  پرداخته گردد .هر چند که در مواردی دیده می گردد این الگو نه تنها نتوانسته  ثبات سیاسی لازم را فراهم نماید بلکه منجر به تنشهایی میان قوای حاکم گشته می باشد.

لذا در این پژوهش کوشش می گردد تا با معرفی سیستم  توزیع  قدرت در لبنان  و نیز در عراق و مطالعه ویژگیها خاص هر یک به الگویی در ارتباط با اینگونه توزیع قدرت دست یافته و سپس به  نقد و ارزیابی نقاط مثبت و منفی آن پرداخته گردد .

مقدمه:

الف_اهمیت پژوهش

کشور لبنان تا کنون فراز و نشیبهای بسیاری را پشت سر گذاشته در دوران باستان زمانی تحت سلطه ایرانیان و زمانی تحت حکومت یونانیان و رومیها  و پس از آن تحت سیطره خلفای عباسی بوده در دوران معاصر نیز پس از پایان نفوذ مصر در لبنان سلطه عثمانی تا سال 1920 در آن کشور ادامه داشته می باشد.

از سال 1920 تا 1943 کشور فرانسه، لبنان را مستعمره خویش گردانیده و نهایتأ از سال 1958 این کشور توانست استقلال خویش را بدست آورد. لیکن پس از دستیابی به استقلال نیز از گزند دخالت همسایگان در امان نبوده و در این دوران نیز کشورهایی نظیر مصر، سوریه و دولت اسرائیل در لبنان نفوذ داشته و نیز آوارگان فلسطینی در تغییر بالانس جمعیت مسلمان و مسیحی این کشور تأثیر داشته می باشد.

این تاریخ پر فراز و نشیب منجر به حضور اقوام و مذاهب گوناگونی در کشور لبنان گشته که عمدتأ این گروهها را میتوان در غالب گروههای مسلمان ( شیعه و سنی و دروزی ) و گروههای مسیحی(مارونی) دید.

بی ثباتی هایی که در لبنان از اواخر دههء 1960 در اثر رخنه اندیشه های ناسیونالیستی به ویژه از نوع تفکرات عبدالناصر ایجاد گردید و منجر به گسترش خشونتهای سیاسی در لبنان گشت زمینه ساز بی ثباتی سیاسی در این کشور گشت و در همین سالها اختلاف میان مسیحیان و مسلمانان  نیز بر سر قدرت در میان مقامات دولتی شدت گرفت. لذا با در نظر داشتن آن چیز که گفته گردید و نیز شرایط خاص لبنان و حضور گروهها و فرقه های مختلف مذهبی در این کشور، دستیابی به الگویی جامع جهت تقسیم قدرت میان این گروهها و فرقه ها بسیار مهم بوده می باشد.در واقع چنین کوشش شده تا نظام حکومتی لبنان به یک دموکراسی کثرت گرا در جهان عرب تبدیل گردد.

سرآغاز تقسیم قدرت میان گروههای قومی و مذهبی را در لبنان می توان در نگرانیهای بسیاری که مسیحیان از گسترش قدرت میان مسلمانان و نیز مسلمان از قدرت طلبی مسیحیان داشته اند پیدا نمود که منجر به مذاکرات بسیاری میان بشاره الخوری اولین رئیس جمهور مارونی لبنان و ریاض الصلح اولین  نخست وزیر مسلمان لبنان گشت که نهایتأ نتیجه این مذاکرات یک توافق نا نوشته به نام میثاق ملی بود. بر اساس این توافق مسلمانان از تمایل خود مبنی بر وحدت با سوریه دست کشیده و استقلال لبنان را به رسمیت شناخته و مسیحیان نیز ماهیت عربی لبنان را پذیرفتند. همچنین بنابر این میثاق قرار بر این گردید که همواره رئیس جمهور لبنان از میان مسیحیان مارونی و نخست وزیر از میان مسلمانان سنی مذهب انتخاب شوند.

همچنین در سالهای اخیر در کشور عراق نیز که از لحاظ قومی و مذهبی شرایطی مشابه لبنان دارد الگوی توزیع قدرت در لبنان به نوعی نمونه برداری شده می باشد  سرزمینی که امروزه عراق نامیده میشود در دوران قبل از اسلام بیش از نه قرن جزء خاک ایران بود . قبل از تاسیس امپراتوری عثمانی خاندان اق قویونلوها بر این سرزمین حکومت می کردند اما عثمانیها در نظر داشتند عراق را ضمیمه امپراتوری خود کنند تا انکه سلطان مراد چهارم در سال 1638 م عراق را تصرف نمود از این تاریخ عراق برای همیشه از ایران جدا گردید  و تا سال 1920 یعنی حدود سه قرن بعد قسمتی از امپراتوری عثمانی را تشکیل میداد. با زوال دولت عثمانی و جنگ جهانی اول که  منجر به تسلط انگلستان بر عراق گردید.با تحت الحمایه کردن عراق ملی یک رفراندم فرمایشی ،تثبیت نظام قیمومیت انگلستان بر عراق در کنفرانس “سان ریمو”و بویژه فتوای ایت الله محمد تقی شیرازی مبنی بر اینکه هیچ کس غیر از مسلمانان حق ندارند بر مسلمانان حکومت کنند زمینه های تدریجی قیام مذکور را علیه انگلستان فراهم اورد. هدف مردم عراق از قیام علیه انگلستان رهایی از سلطه تحت الحمایگی  و قیمومت بر ان کشور بود . بهمین جهت عراقیها در کنار عثمانیها علیه قوای انگلستان وارد جنگ شدند.قیامهای مردم عراق که در فاصله سالهای 1910  تا 1920 روی داد به پیروزی قاطع و اشکار دست نیافت.در سال 1921 با طرفداری انگلیس ملک فیصل اول به پادشاهی عراق رسید .پس از ده سال استیلای انگلستان بر عراق در ژوئن 1930 قراردادی به مدت 25 سال بین عراق و انگلستان به امضا رسید که هدف ظاهریش پایان بخشیدن به قیمومیت انگلستان بر عراق و اعطای استقلال به این کشور بود.متعاقب ان جامعه ملل در سال 1932 استقلال عراق را به رسمیت شناخت  و عضویت ان را پذیرفت و به عنوان واحد سیاسی مستقل  از طرف جامعه جهانی به رسمیت شناخته گردید

در سال 1958 م . رژیم سلطنتی عراق بدنبال کودتای عبد الکریم قاسم  منقرض و رژیم جمهوری اعلام گردید. در 8 فوریه یکی از همکاران قاسم به نام “سرهنگ عبد السلام عارف”کودتا نمود و قاسم را کشت و کمونیستها را سرنگون نمود و حکومت را به کمک حزب بعث در دست گرفت اما پس از مدتی با این حزب به مخالفت برخاست . در 13 اوریل 1966 هلیکوپتر حامل  عبد السلام  عارف به وسیله بمبی  که در ان کار گذاشته شده بود سقوط نمود و خود اونیز کشته گردید،لذا عبدالرحمن عارف برادر وی به عنوان رئیس جمهور جدید عراق انتخاب گردید .چندی بعد در 17 ژوئیه 1968 گارد محافظ عبد الرحمن عارف کاخ اورا محاصره کردو کودتای به اصطلاح بدون خونریزی انان به نتیجه رسید و رژیم جدیدی در عراق به ریاست جمهوری احمد حسن البکر از حزب بعث روی کارامدهر چند صدام حسین قدرت اصلی را در دست داشت  وبا تشکیل یک شورای فرماندهی  انقلاب  قدرت را در دست گرفت  .این رژیم جزم گرایی و تصلب ایدئو لوژیک را در رفتار خود لحاظ کرده بود.در سال 1979 صدام حسین رسما روی کار امدودر عراق نظام تک حزبی را به اجرا گذاشت.

تحولات جدید در عراق و شکل‌گیری ساخت جدیدی از قدرت و سیاست در این کشور، چشم‌انداز نظام‌های سیاسی – امنیتی، مذهبی، قومی و اقتصادی و همچنین تأثیر بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در منطقه خاورمیانه و به خصوص منطقه خلیج فارس را تغییر داده می باشد.

به گونه کلی درعراق شكاف‌هاي متراكم و متداخلي از بعد قومي و مذهبي هست. از يك سو تقسيم‌بندي جمعيت به شيعه و سني و مسيحي را داريم و از سوي ديگر تقسيم‌بندي جمعيت به قوميت‌هاي كرد، عرب، تركمان. وقتي اين تقسيم‌بندي‌ها را بر هم بار مي‌كنيم، با تمايزات كرد سني، عرب شيعه، عرب سني، تركمان سني و عرب مسيحي مواجه مي‌شويم. هر كدام از اين لايه‌هاي قومي – مذهبي در منطقه‌ي خاصي از عراق و در نتيجه استان‌هاي مشخصي وجود دارند. كردهاي سني در شمال، عرب‌هاي شيعه در جنوب، عرب‌هاي سني در مركز و تركمن‌هاي سني در محدوده شمال شرق و شرق ساكن هستند.

لذا با در نظر داشتن موارد ذکر گردیده در ارتباط با الگوی توزیع قدرت به شیوه ای که در لبنان انجام شده و پس از آن در عراق نیز به کار گرفته شده تفاوت های بسیاری در کارآیی این الگو در دو کشور مذکور دیده می گردد .به همین دلیل به نظر می رسد در مطالعه این الگو در نظر داشتن عوامل عینی و تاریخی کشور مورد اجرای آن ضروری بوده و به گونه حتم این عوامل بیش از دیدگاههای نظری در کارآیی اجرای اینگونه نحوه توزیع قدرت در یک کشور  موثر می باشد لذا هدف از انجام این پژوهش مطالعه نحوه توزیع قدرت در لبنان ، و میزان کارآیی این سیستم در این کشور با تکیه بر عوامل عینی و تاریخی  و تمرکز بر نقاط قوت و ضعف آن ،مطالعه  اجرای این سیستم در کشور عراق و تفاوتهای آن با لبنان با تکیه بر عوامل عینی (فرهنگی ،اجتماعی) و تاریخی  می باشد به گونه ای که مشخص گردد آیا بهره گیری از این الگو به عنوان یک راهکار همیشگی قابل اجرا بوده و یا اینکه به عنوان یک روش موقت برای بهره گیری در کشورهای در حال توسعه ای که تمرکز زیادی بر قومیت ها و مذاهب می باشد ، تا رفع اینگونه تمرکزها و توسعه بیشتر ،تجویز می گردد.

ب_فرضیه پژوهش

در دو کشورلبنان و عراق نحوه ی اداره امور سیاسی یا الگوی توزیع قدرت مملو از عوامل و علل بحران زای متعددی می باشد که حتی اگر گروههای مختلف از بن بستهای سیاسی خلاصی یابند  ائتلاف تشکیل دهنده ی انها بسیار شکننده خواهد بود ،لذا هر ان بایستی منتظر بی ثباتی سیاسی  و تنش میان قوای حاکم  در این کشورها بود،دستیابی به دموکراسی کثرت گرا به عنوان نوع ایده ال حکومت منوط به طی دوران گذار در این قبیل کشورها می باشد.

ج _بیان مساله و طرح سوال پژوهش

1_سوال اصلی

ایا الگوی توزیع قدرت فدرالی در نظام سیاسی لبنان و عراق با در نظر داشتن وجود قومیت های گوناگون و فرقه گرائی مذهبی قادر به نیل به دموکراسی کثرت گرایانه و تامین ثبات سیاسی وامنیت داخلی می باشد؟

2_سوالات فرعی:

1-مختصات تاریخی نظام های سیاسی عراق و لبنان چیست؟

2-ویژگی های خاص سیستم توزیع قدرت  در لبنان و عراق کنونی چگونه می باشد؟

3- دمکراسی کثرت گرا با در نظر داشتن عوامل عینی و تاریخی دو کشور عراق و لبنان به چه میزان کارامد می باشد؟

4- فدرالیسم به عنوان ابزار اجرایی الگوی دمکراسی کثرت گرا در کشورهایی که از قومیتها وفرق مذهبی تشکیل شده اند میتواند به عنوان یک راهکار مورداستفاده قرار گیرد؟

5- نقاط قوت و ضعف این الگو با در نظر داشتن زمینه های تاریخی  و فرهنگی در دو کشور عراق و لبنان  چست؟

6- در یک مطالعه تطبیقی نقاط اشتراک و افتراق  الگوی توزیع قدرت در دو کشور عراق  و لبنان کدامند؟

د_مفروض های پژوهش

1)  توزیع عادلانه قدرت در کشورهایی که دارای قومیتها و فرق مذهبی هستند منجر به ثبات سیاسی و امنیت داخلی می گردد.

2) دیکتاتوری ،سرکوب  و کودتا نتیجه توزیع ناعادلانه قدرت در جوامع متکثر می باشد.

3) عدم تجانس قومیت و مذهب حامی حاکمیت با  مذهب و قومیت توده ی مردم نظام سیاسی را دچار بحران مشروعیت می نماید.

4)دستیابی به الگویی جامع  در کشورهایی مانند عراق و لبنان جهت تقسیم قدرت میان گروهها و فرق مختلف  و ثبات و امنیت  بسیار مهم می باشد.

ه _مفاهیم اصلی پژوهش: الگو، دمکراسی کثرت گرا ،ثبات سیاسی ، ائتلاف ، قومیت ،فرقه گرایی مذهبی، فدرالیسم

1-دموکراسی کثرت‌گرا: یکی از الگوهای اخیر دموکراسی می باشد که در نقد الگوهای اکثریتی، مشارکتی و ایده‌آلیستی از سوی بعضی اندیشمندان مطرح گردیده می باشد. مبنای این برداشت از دموکراسی، نظریه‌های کثرت‌گرایی در جامعه‌شناسی می باشد که از یک سو متأثر از سنت ماکس وبر مي‌باشند که بر وجود منابع مختلف قدرت در جامعه تأکید دارد و از یک سو در واکنش به نظریات نخبه‌گرایان می باشد که بر وجود الیت قدرت واحد در جامعه تأکید دارند. هرچند مي‌توان گفت که کثرت‌گرایی نیز مندرج در همان الگوی الیتیستی می باشد، اما از این جهت متفاوت می باشد که بر تعدد گروه‌های نخبه تأکید دارد نه یک طبقه­ي نخبه­ي واحد. جامعه مرکب از بسیاری طبقات و گروه‌های اجتماعی می باشد. پس نظام سیاسی بایستی به­گونه‌ای باشد که در آن امکان رقابت گروه‌ها و اقلیت‌های متعدد وجود داشته باشد و بدين طریق کثرت منافع و گروه‌ها از تشکیل اکثریتی متحد بر علیه اقلیت‌ها جلوگیری خواهد نمود.

2-الگو: به نمونه های قابل قبول که در خود قانون ،تئوری ، کاربرد و ابزار را دارا می باشد ، به تعبیری یک سری فرضیات مشترک  که به تغییر و پیش گویی عملکرد ها یاری می رساند.

تعداد صفحه :113

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان