گرایش : جزا و جرم شناسی

عنوان :   جاسوسی در فضای مجازی

دانشکده آموزش های الکترونیکی

پایان نامه­ی کارشناسی ارشد در رشته ­ی جزا و جرم شناسی  

عنوان

جاسوسی در فضای مجازی

استاد راهنما

دکتر فضل الله فروغی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

چکیده

از مهم ترین جرائمی که همزمان با پیشرفت تکنولوژی وارد حیطه ظهور نهاد، جاسوسی در فضای مجازی می باشد (جاسوسی رایانه ای). جاسوسی رایانه ای را می توان نوعی از جاسوسی دانست که با بهره گیری از سیستم های رایانه ای انجام می شود و از این رو تفاوت های آشکاری با جاسوسی کلاسیک خواهد داشت. در حالی که جاسوسی کلاسیک (اعم از صنعتی، سیاسی و نظامی) نوع اطلاعات مورد طرفداری را مورد توجه قرار داده و بر آماج جرم که در اثر جاسوسی تهدید می شوند تأکید دارد، جاسوسی رایانه ای شیوۀ ارتکاب اقدام را مد نظر دارد.

پیشرفت تکنولوژی موجب گردید که فضای مجازی و قابلیت های آن برای نگهداری اطلاعات جایگزین فضای مادی گردند. شیوع بهره گیری از این فضا در راستای نگهداری اطلاعات، آن را به مکان مناسبی برای جاسوسان تبدیل نمود تا با ورود به آن اطلاعات مورد نیاز خود را گردآوری نمایند.

توجه جاسوسان به این فضای جدید به عنوان آماج جرم جاسوسی توجه قانونگذاران را نیز جهت طرفداری هر چه بیشتر از آن به این مقوله جلب کرده و جاسوسی رایانه ای در عرصه حقوق کیفری وارد حیطه وجود نهاد.

در این پژوهش علاوه بر اظهار تعاریف مربوط به این بزه به مطالعه ارکان این جرم از دیدگاه حقوق جزای اختصاصی اسلامی در ایران پرداخته و دریافتیم علاوه بر اینکه جاسوسی در فضای مجازی جرمی علیه امنیت بوده و از این راستا مشابه جاسوسی کلاسیک می باشد اما از لحاظ عناصر تشکیل دهنده با نوع کلاسیک آن متفاوت می باشد و شاید در موارد کمی بتوان وجه تشابهی برای آنها پیدا نمود.

واژگان کلیدی: جاسوسی کلاسیک، فضای سایبری، داده های سری.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                      صفحه

فصل اول: مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… 2

فصل دوم:کلیات

مبحث اول: مفاهیم و تعاریف……………………………………………………………………………………………….. 11

گفتار اول: مفاهیم مطرح شده در قانون جرائم رایانه ای و مفاهیم

 مرتبط با فضای سایبر……………………………………………………………………………………………………… 11

بند اول: فضای سایبر………………………………………………………………………………………………….. 12

بند دوم: اینترنت…………………………………………………………………………………………………………. 13

بند سوم:  رایانه…………………………………………………………………………………………………………… 14

بند چهارم:   داده های سری ……………………………………………………………………………………. 14

بند پنجم: حامل های داده ……………………………………………………………………………………….. 15

بند ششم: سیستم های رایانه ای و مخابراتی………………………………………………………….. 15

بند هفتم:  پردازش و اطلاعات………………………………………………………………………………….. 16

بند هشتم: جرم رایانه ای …………………………………………………………………………………………. 16

گفتار دوم : تعریف جاسوسی سنتی ………………………………………………………………………………. 17

بنداول: تعریف قانونی جاسوسی سنتی …………………………………………………………………… 17

بند دوم: تعریف فقهی جاسوسی سنتی……………………………………………………………………. 18

عنوان                                                                                                                      صفحه

بند سوم: تعریف جاسوسی از دیدگاه حقوق بین الملل………………………………………….. 18

گفتار سوم: تعریف جاسوسی در فضای سایبر………………………………………………………………… 19

بند اول: تعریف جاسوسی رایانه ای از دیدگاه حقوق داخلی ………………………………… 19

بند دوم: تعریف جاسوسی رایانه ای از دیدگاه حقوق بین الملل……………………………. 20

بند سوم: نتیجه تعاریف فوق…………………………………………………………………………………….. 20

مبحث دوم: تاریچه ارتکاب و تحولات رفتاری…………………………………………………………………….. 21

گفتار اول: تاریخچه اولین جرائم رایانه ای …………………………………………………………………….. 21

گفتار دوم: تاریخچه جاسوسی سنتی……………………………………………………………………………… 23

گفتار سوم: تاریخچه جاسوسی اینترنتی ……………………………………………………………………….. 24

مبحث سوم: عکس العملهای قانونی به جرائم رایانه ای ………………………………………………….. 26

گفتار اول: واکنش قانونگذار ایران به جرائم رایانه ای ………………………………………………….. 26

گفتار دوم: چالشهای تصویب قانون جرائم رایانه ای با تاًکید بر جرم جاسوسی

رایانه ای …………………………………………………………………………………………………………………………… 28

گفتار سوم: تحولات تقنینی کشورها در جرائم رایانه ای …………………………………………….. 30

گفتار چهارم: فعالیتهای بین المللی در خصوص جرائم رایانه ای ……………………………….. 33

گفتار پنجم: اقدامات سازمانهای بین المللی و رویه بعضی از کشورها در خصوص

جاسوسی رایانه ای…………………………………………………………………………………………………………… 34

بند اول: سازمانهای بین المللی و منطقه ای …………………………………………………………… 34

بند دوم: رویه بعضی کشورها…………………………………………………………………………………….. 38

فصل سوم: شرایط تحقق جرم جاسوسی رایانه ای

مبحث اول: انواع جاسوسی رایانه ای ………………………………………………………………………………….. 43

الف: جاسوسی در فضای مجازی برای اهداف اقتصادی، تجاری…………………………………… 44

عنوان                                                                                                                      صفحه

ب: جاسوسی در فضای مجازی علیه امنیت کشور ………………………………………………………. 44

مبحث دوم: عناصر تشکیل دهنده ……………………………………………………………………………………….. 45

گفتار اول: عنصر قانونی …………………………………………………………………………………………………… 45

بند اول: عنصر قانونی جاسوسی رایانه ای علیه امنیت ……………………………………………. 45

بند دوم: عنصر قانونی جاسوسی رایانه ای با اهداف اقتصادی ………………………………… 47

گفتار دوم: عنصر مادی ……………………………………………………………………………………………………. 47

بنداول: شرایط تکوین رکن مادی جاسوسی رایانه ای علیه امنیت ………………………. 48

الف ) رفتار …………………………………………………………………………………………………………….. 48

ب ) موضوع…………………………………………………………………………………………………………….. 55

ج ) مرتکب ……………………………………………………………………………………………………………. 56

بند دوم:  شرایط تکوین رکن مادی جاسوسی رایانه ای با اهداف اقتصادی ………… 56

الف ) رفتار …………………………………………………………………………………………………………… 56

ب ) موضوع…………………………………………………………………………………………………………… 58

ج ) مرتکب……………………………………………………………………………………………………………. 59

بند سوم: شیوه های ارتکاب جرم ……………………………………………………………………………. 59

الف ) مهندسی اجتماعی…………………………………………………………………………………….. 60

ب ) به کارگیری افزارهای جاسوسی………………………………………………………………….. 60

گفتار سوم: عنصر معنوی ……………………………………………………………………………………………….. 62

بند اول: عنصر معنوی جاسوسی رایانه ای علیه امنیت ………………………………………….. 62

بند دوم: عنصرمعنوی جاسوسی رایانه ای تجاری، اقتصادی …………………………………… 65

گفتار چهارم: شروع به جرم …………………………………………………………………………………………… 65

گفتار پنجم: نوع جرم جاسوسی رایانه ای به لحاظ عنصر مادی …………………………………. 67

بند اول: جرم آنی (فوری) یا مستمر ………………………………………………………………………… 67

بند دوم: جرم مطلق یا مقید …………………………………………………………………………………….. 68

عنوان                                                                                                                      صفحه

بند سوم: جرم ساده یا مرکب …………………………………………………………………………………… 69

مبحث سوم: همکاری در ارتکاب جرم جاسوسی رایانه ای ………………………………………………. 69

گفتار اول: شرکت در جرم ………………………………………………………………………………………………. 70

گفتار دوم: معاونت در جرم ……………………………………………………………………………………………… 71

مبحث چهارم: تفاوت میان جاسوسی رایانه ای با سایر جرائم مشابه ………………………………. 73

گفتار اول: تفاوت جاسوسی رایانه ای با جاسوسی سنتی………………………………………………. 74

گفتار دوم: تفاوت جاسوسی رایانه ای با جرم دسترسی غیر مجاز………………………………… 77

گفتار سوم: تفاوت جاسوی رایانه ای با شنود غیر مجاز ………………………………………………… 79

گفتار چهارم: تفاوت جاسوسی رایانه ای با جعل رایانه ای…………………………………………….. 81

گفتار پنجم: تفاوت جاسوسی رایانه ای با جرم تخریب و اخلال در داده ها

 یا سامانه های رایانه ای و مخابراتی ………………………………………………………………………………. 82

گفتارششم:تفاوت جاسوسی رایانه ای باجرائم سرقت و کلاهبرداری رایانه ای…………….. 82

الف ) سرقت رایانه ای و تفکیک از جاسوسی رایانه ای……………………………………………. 82

ب ) تفکیک کلاهبرداری رایانه ای از جاسوسی رایانه ای……………………………………….. 83

فصل چهارم:پاسخهای کیفری

مبحث اول: مجازات ……………………………………………………………………………………………………………… 86

گفتار اول: مجازات اصلی مرتکب…………………………………………………………………………………….. 86

بند اول: مجازات مرتکب حقیقی………………………………………………………………………………… 87

بند  دوم: مجازات مرتکب حقوقی (شخصیت حقوقی) ……………………………………………. 88

گفتار دوم: مجازات تبعی، تکمیلی مرتکب …………………………………………………………………….. 90

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

بند اول: مجازات تبعی……………………………………………………………………………………………….. 90

بند دوم: مجازات تکمیلی…………………………………………………………………………………………… 92

عنوان                                                                                                                      صفحه

گفتار سوم: تشدید و تخفیف مرتکب بزه جاسوسی رایانه ای……………………………………….. 93

بند اول: تشدید مجازات …………………………………………………………………………………………….. 94

الف ) موقعیت شغلی مرتکب در بزه جاسوسی رایانه ای ………………………………………. 96

ب ) موضوع جرم ………………………………………………………………………………………………………. 96

ج ) نحوه ارتکاب جرم ………………………………………………………………………………………………. 97

د ) تکرار جرم ……………………………………………………………………………………………………………. 98

ه ) تعدد جرم ……………………………………………………………………………………………………………. 99

و ) زمان خاص ارتکاب جرم…………………………………………………………………………………….. 100

بند دوم: تخفیف مجازات …………………………………………………………………………………………. 101

مبحث دوم: صلاحیت کیفری……………………………………………………………………………………………… 104

گفتار اول: قلمرو حاکمیت قوانین جزایی بر جرائم علیه امنیت کشور………………………. 104

گفتار دوم: صلاحیت کیفری در جرم جاسوسی ریانه ای…………………………………………….. 106

گفتار سوم: محاکم صالح به رسیدگی در جرائم جاسوسی ………………………………………… 110

بند اول: دادگاههای نظامی ………………………………………………………………………………………… 10

بند دوم: دادگاه های انقلاب …………………………………………………………………………………….. 111

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………… 114

فهرست منابع و مأخذ……………………………………………………………………………………………………………. 120

مقدمه

رایانه محصول حیرت انگیز تفکر بشری طی سالیان اخیر می باشد که امروزه به نحوی شگفت انگیز وارد ساختار زندگی انسانها شده می باشد. ورود این ماشین متفکر به عرصه حیات آدمی اساس زندگی وی را دگرگون ساخته و معضلات ناشی از زندگی در جوامع انسانی را که نیازمند حفظ و دسترسی به اطلاعات گسترده و نیز تسریع در تبادل این اطلاعات می باشد، با سرعت و دقتی بسیار بالا مرتفع کرده می باشد.

از سوی دیگر پیوند رایانه‌ها به هم در قالب شبکه‌های اطلاع رسانی، بر شتاب گردش اطلاعات در جهان افزوده و قابلیت تحصیل اطلاعات را بسیار افزایش داده می باشد. گسترش انفجارسان و عطش روز افزون بهره گیری از اینترنت، به گونه غیر منتظرانه ایی شرکت‌ها، سازمانها و افراد حقیقی با حسن نیت را در کابوس‌های بالقوه‌ای فرو برده می باشد.

بدین ترتیب بایستی بر این باور بود که زیرا دنیای داده و رایانه در عصر اطلاعات به نیازهای اطلاعاتی مردم، گروهها و سازمانها به سرعت پاسخ می‌دهد و این امر به نوعی موجب «وابستگی» جوامع انسانی به این دنیای جدید شده می باشد که هر لحظه نیز بر این وابستگی افزوده می گردد.

اکنون داده به عنوان جایگزینی مطمئن برای بسیاری از اطلاعات مورد نیاز اقدام می کند که دقت و تسهیل در امور را بسیار بالا برده می باشد. بانکداری الکترونیکی سبب شده افراد با بهره گیری از «داده‌های اعتباری» به جای هر گونه وسیله دریافت و پرداخت دیگری به راحتی عملیات بانکی خود را انجام بدهند. تجارت الکترونیک از طریق شبکه جهانی امکان دریافت هر نوع کالا و خدماتی را که افراد به آن نیازمندند، در اندک زمان ممکنی فراهم ساخته می باشد. سازمانهای دولتی و خصوصی از اسناد الکترونیکی به جای اسناد کاغذی بهره گیری می‌کنند، که به علاوه که فضای بسیار کمی اشغال می کند هر لحظه نیز به راحتی قابل دستیابی بوده و بدین ترتیب کارمندان سازمانها و مراجعین از سر درگمی ‌رهانیده می شوند.

اجتماع نیز در روبرو شدن با این تحول فن آوری، همچنان که خود موجبات آن را فراهم ساخته، از سویی دیگر تأثیر نیز می‌گیرد. کیفیت روابط اجتماعی افراد، هر چند با بهره گیری از محیط‌های دیجیتالی بهتر و راحت تر شده از سوی دیگر آنها را از دنیای فیزیکی و روابط اجتماع دور ساخته و بر کمیت روابط دیجیتالی افزوده می باشد. دانش حقوق نیز محصول اجتماعی و فرآیندهای اجتماعی می باشد و این آمیختگی فوق العاده دنیای سایبر با زندگی افراد، این دانش را نیز که ارتباط تنگاتنگی با تحولات اجتماعی دارد سخت در گیر کرده می باشد.

1-اظهار مسئله

با تصویب قانون جرائم رایانه در سال 1388 مفاهیم و جرائم تازه‌ای در حقوق کیفری ایران خلق گردید که هر یک نیازمند مطالعه‌های دقیق و کارشناسانه می‌باشد. در این بین جرم جاسوسی اگر چه یکی از جرائم قدیمی و کلاسیک حقوق جزا بشمار می‌رود اما در پرتو پیشرفت‌های فن آوری نحوه ارتکاب آن دستخوش تغییراتی می گردد که در قانون جرائم رایانه‌ای تحت عنوان «جاسوسی رایانه ای» جرم انگاری شده می باشد.

به گفته بعضی از نویسندگان این دو جرم تفاوتی با یکدیگر نداشته و فقط با بهره گیری از رایانه ابزار جاسوسی متفاوت شده می باشد و جاسوسی سنتی از جاسوسی رایانه‌ای متفاوت نمی­باشد اما نظر به اینکه جرم جاسوسی سنتی و در فضای حقیقی صورت می­گیرد و جاسوسی رایانه­ای در فضای مجازی محقق می گردد و می‌توان به این نتیجه رسید که این­‌ها دو جرم متفاوتند البته این تفاوت را قانونگذار در مواردی از ق.م.ا و قانون جرائم رایانه‌ای مورد توجه قرار داده در ضمن اگر قانونگذار هم قائل به تفاوتی نبود پس جرم انگاری تحت عنوان جاسوسی رایانه‌ای کاری بیهوده به نظر می آمد. برای اظهار این فرق به موادی از قانون مجازات اسلامی و قانون جرائم رایانه‌ای تصریح می‌کنیم.

1-قانونگذار در ماده 3 قانون جرائم رایانه‌ای عنوان «داده‌های سری در حال انتقال یا ذخیره شده در سیستم رایانه‌ای مخابراتی یا حامل‌های داده»را مطرح می کند اما در ماده 501 قانون مجازات اسلامی‌توجه خود را به نقشه‌ها. اسناد و تصمیمات راجع به سیاست داخلی و خارجی کشور معطوف می کند.

در نتیجه می بینیم که از نظر قانونگذار داده‌های سری در محیط حقیقی شکل نمی‌گیرد و فقط در محیط سایبر مفهوم داده‌های سری متصور می باشد.

2-قانونگذار در ماده 4 قانون جرائم رایانه‌ای آورده «هر کس به قصد دسترسی به داده‌های سری موضوع ماده 3 این قانون تدابیر امنیتی سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی را نقض کند» اما در ماده 503 قانون مجازات می گوید «هر کسی به قصد سرقت نقشه یا نقشه برداری یا کسب اطلاع از اسرار سیاسی یا نظامی یا امنیتی به مواضع مربوطه داخل گردد…».

با دقت در این دو ماده متوجه می‌شویم که از نظر قانونگذار در جاسوسی سنتی شخص جاسوس وارد محیط حقیقی حفاظت شده می گردد، اما در محیط سایبری جاسوس با شکستن تدابیر امنیتی رایانه‌ای اقدام به کسب اطاعات می کند که این کار فقط در محیط سایبر امکان پذیر می باشد.

با نگاهی به متون فوق در می یابیم جاسوسی سنتی در نظر قانونگذار با جاسوسی سایبری کاملاً متفاوت بوده و با بهره گیری از موارد قانون مجازات اسلامی‌در خصوص جاسوسی سنتی نمی‌توان به جرم جاسوسی سایبری رسیدگی نمود و همچنین مسلماً از طریق آئین دادرسی که به جرم جاسوسی سنتی رسیدگی می‌کنند هم نمی‌توان به جرم جاسوسی در فضای مجازی بطور کامل رسیدگی نمود زیرا از لحاظ مرجع صلاحیت دار و محل ارتکاب جرم و.. دچار معضلاتی می‌شویم زیرا همانطور که می‌دانیم یک کار بر اینترنت می‌تواند از یک کشور, تدابیر امنیتی شبکه اینترنتی کشور دیگری را مورد حمله قرار دهد حال مثلاً در مورد مثال فوق محل ارتکاب جرم کجا قرار دارد؟ و مرجع صالح کدام کشور حق رسیدگی دارد؟ اینها همه نشانگر نیاز به یک آئین رسیدگی خاص می باشد.

همچنین خاطر نشان می گردد قانونگذار در قانون جرائم رایانه‌ای تعریفی جامع و کامل از داده‌های سری و در حال انتقال یا ذخیره شده در سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده « ارائه نداده» همچنین قانونگذار در ماده 3 قانون جرائم رایانه‌ای در صدر ماده بصورت مطلق و کلی می‌گوید:

«هر کس بطور غیر مجاز نسبت به داده‌های سری در حال انتقال یا ذخیره شده در سیستم رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده مرتکب اعمال زیر گردد به مجازات مقرر محکوم می گردد…. »

قانونگذار در صدر ماده مشخص نمی‌کند آیا مقصود داده‌های دولتی می باشد یا مطلق هر داده سری یعنی حتی داده‌های سری شخصی و فقط در تبصره 1 ماده می‌گوید… «داده‌های سری داده‌هایی می باشد که افشای آنها امنیت کشور یا منافع ملی لطمه می‌زند» و باز هم تصریحی در این خصوص در تبصره اظهار نمی‌کند.

پس هر چند در گذشته در خصوص جاسوسی سنتی تحقیقات فراوانی صورت گرفته اما این تحقیقات لزوم مطالعه و پژوهش در خصوص جاسوسی سایبری را از بین نمی برد و مطالعه علمی و موشکافانه را از سوی پژوهشگران می طلبد و هر چند قانون جرائم رایانه‌ای به تصویب رسیده می باشد اما ابهاماتی در این قانون هست که باز هم نیاز به پژوهش و مطالعه را به ما نشان  می‌دهد علی الخصوص در مورد جاسوسی رایانه‌ای، این قانون، همچنانکه از نظر متخصصان جاسوسی سایبری با شدت و پیچیدگی در سطح جهان ادامه پیدا خواهد نمود در نتیجه این لزوم مطالعه جرم جاسوسی در فضای مجازی را ضروری می سازد و همانطور که می‌دانیم مجرمین جرائم کامپیوتری نیاز به آموزش چندانی ندارند پس می‌توان گفت با در نظر داشتن افزایش این نوع بزه کاری‌ها در قرن حاضر بایستی توجه بیشتری برای شناخت آن مبذول داشت.

2- اهداف پژوهش

هدف کلی از پژوهش آن می باشد که بحث پژوهش در خصوص جاسوسی رایانه‌ای پرده از ابهامات موجود در خصوص این جرم برداشته گردد.

اما هدف اصلی هشدار در باره شکل گیری یک پدیده سایبری می باشد که مقابله در برابر این تهدید در جامعه‌ای که روز به روز به سمت رایانه پیش می‌رود غیر از با شناسایی درست و کامل آن امکان پذیر نمی باشد.

تعداد صفحه :144

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان